Dünya genelinde milyonlarca insanın hayatını etkileyen doğal afetlerin başında gelen depremler için bilim dünyasından umut verici bir haber geldi. Sismoloji ve derin öğrenme (deep learning) uzmanlarının üç yıldır üzerinde çalıştığı "GeoAI-Predict" projesinin ilk test sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı.
Elde edilen veriler, doğa olaylarının önceden kestirilebilmesi adına bilim tarihinde yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Geçmişteki Sismik Verilerle Eğitildi
Geleneksel erken uyarı sistemleri, P dalgalarını (öncü dalgalar) algılayarak yıkıcı S dalgaları gelmeden önce 10 ila 40 saniye arasında bir süre kazandırıyor. Ancak yayınlanan son makaleye göre, GeoAI-Predict sistemi depremi anlık algılamak yerine, "tahmin etme" prensibiyle çalışıyor.
Yapay zeka modeli, son 50 yılda dünya genelinde kaydedilen milyonlarca mikro sismik hareketi, yer altı su seviyelerindeki değişimleri ve elektromanyetik anomalileri analiz ederek eğitildi. Sistem, fay hatlarındaki stres birikimini bir örüntü olarak tanıyor ve fayın ne zaman kırılacağına dair tahminler üretiyor.
"Amacımız İnsanlara Tahliye İçin Zaman Kazandırmak"
Projenin başındaki isimlerden olan Dr. Emre Aydın, sistemin çalışma prensibiyle ilgili şu açıklamalarda bulundu:
"Amacımız saniyelerle yarışmak değil, insanlara binaları güvenli bir şekilde tahliye edebilmeleri için saatler, hatta duruma göre günler kazandırmak. Yapay zeka, bir insanın tespit etmesi imkansız olan mikro ölçekteki değişimleri çok hızlı bir şekilde birleştirip alarm verebiliyor. Son yaptığımız geriye dönük simülasyon testlerinde, 6.0 ve üzeri büyüklükteki depremleri yüzde 85 oranında doğru tahmin ettik."
Sistem Nasıl Çalışıyor? Ne Zaman Kullanıma Sunulacak?
Sistemin temel özellikleri şu şekilde özetleniyor:
Çoklu Veri Analizi: Sadece sismograflardan gelen verileri değil, uydu görüntülerini ve yeryüzü şekillerindeki milimetrik değişimleri de eşzamanlı işliyor.
Bulut Tabanlı Mimari: Saniyede milyarlarca işlemi gerçekleştirebilen kuantum tabanlı bulut sunucularda barındırılıyor.
Yanlış Alarm Filtresi: Sistemin en büyük yeniliği, geçmişteki tahmin modellerinin aksine "yanlış alarm" oranını yüzde 2'nin altına düşürmüş olması.
Şu an için test aşamasında olan GeoAI-Predict sisteminin, önümüzdeki iki yıl içerisinde yüksek risk taşıyan aktif fay hatlarına sahip pilot ülkelerde (Japonya, Türkiye ve Şili gibi) entegre edilmesi planlanıyor.
Eğer sistem gerçek dünya koşullarında da testlerdeki başarısını gösterirse, insanlık tarihi boyunca depremlere karşı atılmış en büyük adım olacak. Bilim dünyası şimdi, bu devrimsel teknolojinin küresel çapta nasıl uygulanacağını ve ulusal güvenlik sistemlerine nasıl entegre edileceğini tartışıyor.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
Bir Yorum Bırakın